“An ninh phi truyền thống” một khái niệm mới và hướng hợp tác mới
Thứ 6, 12 Tháng 6 2009 08:30

          Sau sự kiện khủng bố ngày 11-9-2001 ở Mỹ, trong vốn từ vựng chính trị - thời sự quốc tế xuất hiện nhiều cụm từ mới như "thế giới sau 11-9", "cuộc chiến chống khủng bố", "Thánh chiến", "Al-Qaeda", "thư có chất bột trắng", "bệnh than", "an ninh phi truyền thống" và "ngoại giao phòng ngừa"…

          "An ninh phi truyền thống" là một cụm từ mới, được xuất hiện chính thức trong “Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc về hợp tác trên lĩnh vực an ninh phi truyền thống" thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 6, giữa các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc tại Phnôm Pênh (Campuchia) ngày 01-11-2002. Đó là những vấn đề về các loại tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là tội phạm khủng bố và ma túy đe dọa an ninh khu vực và thế giới, đồng thời tạo ra những thách thức mới đối với hòa bình, ổn định trong và ngoài khu vực. Cũng trong Tuyên bố trên, các nhà lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc đã bày tỏ "sự quan ngại về những vấn đề an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng như buôn lậu, ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, cướp biển, khủng bố, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế và tội phạm công nghệ cao".

          Trong thời đại toàn cầu hóa, tính phức tạp và nguyên nhân sâu xa của những vấn đề “an ninh phi truyền thống” tạo ra sự nhận thức và đồng thuận cao giữa các nước ASEAN trong việc hợp tác với các nước đối thoại (ASEAN+1, ASEAN+3), các thể chế chính trị - kinh tế quốc tế lớn như Liên minh châu Âu (EU), tiến trình hợp tác Á – Âu (ASEM), diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) và giữa khu vực Đông Nam Á với Đông Bắc Á cùng sự hợp tác giữa các nước trong APEC nhằm ngăn chặn nguy cơ khủng bố và các loại tội phạm xuyên quốc gia.

          Hiện nay, những vấn đề “an ninh phi truyền thống” đã vượt qua khỏi phạm vi lợi ích an ninh quốc gia của một nước, trở thành những thách thức mang tính toàn cầu, bởi hoạt động của tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố quốc tế nhất là khủng bố bằng vũ khí sinh, hóa học, bệnh dịch là "không biên giới". Chính vì vậy, cuộc đấu tranh với những vấn đề này đòi hỏi phải có sự nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế, những giải pháp và bước đi hài hòa kết hợp giữa kinh tế, chính trị, ngoại giao, pháp luật, khoa học - kỹ thuật và các mặt khác.

          Trong 5 năm gần đây (từ tháng 11-2002) kể từ khi ký “Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc về hợp tác trên những lĩnh vực an ninh phi truyền thống", “an ninh phi truyền thống” là một hướng hợp tác mới được các nước ASEAN triển khai có hiệu quả với các nước đối thoại, nhất là với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, EU, các tổ chức quốc tế trong hợp tác đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia và lĩnh vực "an ninh phi truyền thống". Đó là các chương trình: "Chiến lược hợp tác chống ma túy ASEAN năm 2000”; “Tuyên bố chung Bắc Kinh về hợp tác chống ma túy năm 2001”; “Tuyên bố ASEAN về hợp tác chống khủng bố"; "Tuyên bố chung ASEAN – Hoa Kỳ về hợp tác chống khủng bố" tháng 8-2002; "Tuyên bố chung ASEAN-EU về hợp tác chống khủng bố" 1-2003; "Tuyên bố Bali II", tháng 10-2003 về xây dựng cộng đồng ASEAN; các Hội nghị về diễn đàn khu vực ARF.

          Trong quá trình hợp tác, các bên đã xác định những lĩnh vực ưu tiên và hình thức hợp tác về các vấn đề “an ninh phi truyền thống”. Cụ thể: Trong giai đoạn hiện nay cần ưu tiên đấu tranh với các hoạt động khủng bố, buôn bán ma túy, buôn người, cướp biển, buôn bán vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế và tội phạm công nghệ cao. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN tháng 12-2005, các nhà lãnh đạo ASEAN đã nhất trí bổ sung hợp tác về các vấn đề an ninh năng lượng, xử lý thiên tai, phòng chống dịch bệnh nhất là dịch cúm gia cầm đang lan rộng thông qua hình thức: mở rộng hợp tác song phương và đa phương nhằm tăng cường trao đổi thông tin, trao đổi nhân sự; đào tạo, nâng cao năng lực công tác chuyên môn, nghiệp vụ; tăng cường phối hợp các hoạt động thực tiễn về các vấn đề an ninh phi truyền thống mới nảy sinh; đẩy mạnh nghiên cứu chung về các vấn đề “an ninh phi truyền thống”; tiếp tục khai thác những lĩnh vực và phương thức hợp tác mới.

          Căn cứ vào các tuyên bố nói trên và kết quả các Hội nghị phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, các nước ASEAN và các nước đối thoại đã xây dựng các kế hoạch hợp tác. Trong đó, Hội nghị xác định nội dung hợp tác về các vấn đề “an ninh phi truyền thống” bao gồm các cơ chế và khả năng hợp tác cụ thể:

          - Về phòng chống tội phạm ma túy: tăng cường hợp tác đào tạo lực lượng hành pháp; tập huấn về hoạt động kiểm soát tiền chất; thiết lập mạng trao đổi thông tin về các loại ma túy mới nguy hiểm; thúc đẩy khả năng hợp tác tư pháp trong hoạt động kiểm soát ma túy.

          - Về phòng chống tội phạm buôn bán người: xây dựng chương trình đào tạo cấp khu vực về chống buôn người; đào tạo các quan chức hành pháp dựa trên tình hình khu vực về công tác điều tra, giám sát, phát hiện, chỉ đạo và báo cáo các vụ buôn bán người; triển khai các chương trình chung về chống buôn bán người.

          - Về chống cướp biển: tăng cường hợp tác và phối hợp trong lĩnh vực hành pháp và trao đổi thông tin về các vụ cướp biển và cướp có vũ khí trên biển; tổ chức các chương trình đào tạo cho lực lượng hành pháp và lực lượng bảo vệ bờ biển; hợp tác trong xây dựng cơ sở hạ tầng như thiết bị thông tin liên lạc, tàu kiểm soát cho lực lượng Hàng hải, Hải quan, Cảnh sát biển, lực lượng làm việc tại cảng và lực lượng liên quan khác về công tác đấu tranh ngăn chặn và trấn áp cướp biển và tội phạm khác trên biển; thiết lập đầu mối liên lạc quốc gia giữa các nước thành viên ASEAN và các nước đối tác.

         - Về chống tội phạm khủng bố: hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực thiết lập các hệ thống và hoạt động phòng chống khủng bố; đảm bảo an ninh biên giới, kiểm soát hoạt động xuất nhập cảnh, tăng cường an ninh hàng không, đường biển; bảo vệ an toàn các sự kiện quốc tế lớn, các nguyên thủ quốc gia và các nhà lãnh đạo (VIP); trấn áp các hoạt động cung cấp tài chính cho khủng bố; phòng ngừa, ngăn chặn khủng bố bằng sinh học và hóa học; thực hiện có hiệu quả các Công ước quốc tế liên quan đến hoạt động chống khủng bố.

         - Về chống buôn lậu vũ khí: trao đổi kinh nghiệm trong điều tra, giám sát và báo cáo hoạt động buôn lậu vũ khí và các chất nổ; kinh nghiệm về các hoạt động chuyển giao các vũ khí nhỏ; thiết lập cơ sở dữ liệu toàn diện về các hoạt động buôn bán vũ khí và tội phạm xuyên quốc gia; phát triển các chương trình đào tạo khu vực và tổ chức hội thảo, hội nghị định kỳ nhằm tăng cường các khả năng hiện có trong điều tra, kiểm soát thông tin, phát hiện, giám sát và báo cáo.

          - Về chống tội phạm rửa tiền: tổ chức hội thảo và tập huấn về chống rửa tiền và trấn áp hoạt động cung cấp tài chính cho khủng bố; phát triển các kỹ thuật, công nghệ mới nhằm đấu tranh với các loại hình mới của tội phạm rửa tiền và cung cấp tài chính cho bọn khủng bố; trao đổi kinh nghiệm và phát triển tiêu chuẩn chống rửa tiền; hỗ trợ kinh phí để mua sắm thiết bị vi tính và phần mềm cho các đơn vị thông tin tài chính; tập huấn cho các giám đốc ngân hàng, các thẩm phán, công tố viên và các điều tra viên về tội phạm tài chính.

         - Về chống tội phạm kinh tế quốc tế: trao đổi kinh nghiệm, xây dựng các sách lược và chiến thuật tiến hành điều tra tội phạm lừa đảo kinh tế quốc tế, lừa đảo bằng thẻ tín dụng.

         - Về chống tội phạm công nghệ cao: xây dựng khả năng hoạch định chính sách và an ninh thông tin; tổ chức các lớp tập huấn và hội thảo về ngăn ngừa, điều tra, truy tố và hợp tác chống tội phạm công nghệ cao; tăng cường khả năng bảo vệ an toàn thông tin, bảo vệ hệ thống máy tính và các hệ thống mạng.

         Các chương trình, kế hoạch hợp tác trong lĩnh vực "an ninh phi truyền thống" mà mục tiêu chính là chống khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia khẳng định sự cần thiết khách quan hợp tác song phương và đa phương giữa các nước ASEAN với các đối tác đối thoại. Trước hết là hợp tác trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm để thúc đẩy những nỗ lực trong quản lý và đấu tranh chống tội phạm thông qua cơ chế hiện hành của ASEAN, Hội nghị cấp Bộ trưởng ASEAN về chống tội phạm xuyên quốc gia (AMMTC) cùng sự phối hợp giữa tư lệnh cảnh sát ASEAN (ASEANAPOL) với phòng cảnh sát châu Âu (EUROPOL) và tổ chức cảnh sát quốc tế (INTERPOL). Gần đây nhất, tại cuộc Diễn đàn các nước ASEAN (ARF) về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hợp tác “an ninh phi truyền thống” tổ chức tại Trung Quốc, tháng 3-2005, các nước ASEAN và 13 nước đối thoại đã bàn bạc thống nhất một số hướng hợp tác chủ yếu trong lĩnh vực an ninh phi truyền thống như:

         - Tăng cường trao đổi thông tin chính xác, hiệu quả về các vấn đề “an ninh phi truyền thống”.

         - Tổ chức nghiên cứu hệ thống, toàn diện về các vấn đề “an ninh phi truyền thống”, kêu gọi, khuyến khích các chính khách, các nhân vật nổi tiếng, các chuyên gia ARF đóng góp vào công tác này.

          - Xây dựng các kế hoạch hành động nhằm triển khai các quyết định, các tuyên bố của ARF và ASEAN với các nước đối thoại về các vấn đề “an ninh phi truyền thống”.

         - Tăng cường hợp tác giúp đỡ xây dựng năng lực; thiết lập cơ chế cảnh báo sớm, nhất là trong việc ngăn ngừa thảm họa thiên tai và các dịch bệnh.

          - Nâng cao nhận thức và vận động công chúng tham gia đối phó với các mối đe dọa “an ninh phi truyền thống”.

          Thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ, trong những năm qua, Bộ Công an nước ta đã tích cực mở rộng quan hệ đối ngoại, tăng cường hợp tác với Cơ quan An ninh, cảnh sát các nước trong đấu tranh chống khủng bố, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia; nghiên cứu những vấn đề “an ninh phi truyền thống” và thiết lập hành lang pháp lý, xây dựng cơ chế hợp tác với các nước trong khu vực, quốc tế và cả 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, ký kết nhiều văn bản hợp tác phòng chống các loại tội phạm; thành lập tổ công tác ARF của Bộ Công an nhằm nghiên cứu, tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an tham gia các hoạt động của ARF đặc biệt về chuyên đề “an ninh phi truyền thống”; chú trọng các mối quan hệ hợp tác và điều phối giữa Hội nghị cấp Bộ trưởng ASEAN về chống tội phạm xuyên quốc gia và các cơ quan chức năng của ASEAN trong phòng chống các loại hình hoạt động khủng bố nhất là tìm kiếm các giải pháp đấu tranh với các hình thức khủng bố, hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, hỗ trợ tài chính và chuyển giao tội phạm để đưa ra xét xử; tăng cường công tác kiểm soát biên giới, quản lý chặt chẽ việc xuất, nhập cảnh nhằm phát hiện và ngăn chặn các đối tượng khủng bố, nghi khủng bố và các loại tội phạm khác xâm nhập Việt Nam.

                                                                                  Theo Tập chí Cộng sản


Phản hồi
Thêm mới
Tên bạn:
Email:
 
Tiêu đề: