Những số phận bi thảm đằng sau một hủ tục
Thứ 4, 09 Tháng 9 2009 21:11
Người K’ho phải trở về bản quán ngay sau khi vợ qua đời. Những đứa con bị dứt khỏi vòng tay cha sau ngày mẹ mất.

Người K’ho ở Tánh Linh (Bình Thuận) theo chế độ mẫu hệ. Đến tuổi trưởng thành, con gái đi bắt chồng, con trai khi cưới vợ là theo về ở rể.

Ông K’Giá (buôn Tà Lốp, xã La Ngâu, huyện Tánh Linh) được vợ bắt từ năm 1957. Nhà vợ sắm đủ lễ vật để bắt chồng theo đúng tục lệ của buôn làng gồm 25 lá khăn, một con trâu biết cày, một con heo hai người khiêng, một con gà trống và bốn ché rượu cần.

Tiếng kèn của ông K’Giá nghe như buồn man mác

 

Vợ chết, chồng phải về nhà cũ

Họ có với nhau năm gái và ba trai. Đến năm 2003, vợ ông qua đời, lúc đó ông đã 72 tuổi. Đứa con út của ông cũng đã hơn 20 tuổi. Sau lễ mở cửa mả bảy ngày cho vợ, ông K’Giá thu xếp trả lại toàn bộ tài sản mà hai vợ chồng làm ra trong hơn 40 năm cho bên vợ trước khi về lại nhà mình. Ông không được đưa bất kỳ đứa con nào đi theo.

Trước lúc ông về lại nhà, hai đứa cháu gái gọi ông bằng cậu đến nhà vợ ông bày lễ vật xin đón cậu. Lễ vật gồm một chai rượu trắng, hai trứng gà luộc chín, hai chén cơm và một chén nước. Tất cả đặt trước bàn thờ trong nhà vợ ông để người ra đi nói vài lời tạ từ với người đã khuất.

Ông K’Giá nhìn sững sờ lên bàn thờ trống trơ. Mấy chục năm mải mê nương rẫy, ông chưa đưa vợ về xuôi chụp cho vợ tấm ảnh. Nước mắt lăn dài trên má người đàn ông đã bao nhiêu năm lăn lộn với núi rừng để tìm cái ăn nuôi vợ, nuôi con. Ông biết rằng tập tục của buôn làng như vậy, muốn làm khác cũng không được. Và dù đã cố nén lòng, ông cũng chỉ nói được một câu: “Thôi bà ở lại, tôi đi đây!”.

Mặt trời đã lên trên đỉnh núi bên hông nhà. Ông bước ra sân nhưng vẫn cố ngoái lại nhìn ngôi nhà thân thương của mình. Con cháu ông đứa nào đứa nấy đều nước mắt ngắn dài nhìn theo bước chân người cha, người ông của mình. Họ đã nhiều lần chứng kiến những cuộc tiễn đưa theo tập tục người K’ho nhưng khi chuyện đó xảy đến với chính gia đình họ thì sự đau xót lại quá lớn.

 

Chị Bờ Đam Thị Hem, sinh năm 1960, con gái lớn của ông K’Giá, kể: “Ba tôi về nhà bà con ở, tụi tôi thấy thương và nhớ cha lắm. Tôi thấy tục lệ này có gì đó quá vô lý. Vì vậy mấy ngày sau, tụi tôi lại đến nhà bà con đưa ông về nhà nuôi, không cho ông ở đó nữa vì ông quá già rồi, mà nhà bà con tôi cũng nghèo”.

Ông K’Giá về sống với các con ông được hai năm thì bà Bờ Đam Mẵng (55 tuổi, chồng chết) đưa lễ vật đến nhà bắt ông K’Giá về làm chồng. Lễ cưới gồm 30 lá khăn, một con heo khoảng 50 kg, một con gà trống và ba ché rượu cần. Các con ông đều đồng ý cho bà Mẵng bắt cha mình bởi từ khi mẹ qua đời, họ chỉ lo cho cha cái ăn, cái uống... còn cái buồn, cái vui thì không lo được.

Bờ Đam Nhã (bìa trái) và các cháu người K’ho ở xã La Ngâu.

 

Chúng tôi đến thăm ông K’Giá vào một ngày giữa tháng 8. Ông đang ngồi một mình với chiếc kèn bầu dưới cái chòi đựng lúa của nhà vợ mới là bà Mẵng. Thỉnh thoảng ông đưa kèn lên môi thổi. Trong cơn mưa chiều của rừng núi âm u, tiếng kèn của ông nghe thật buồn. Ông nói: “Tôi sống với bà Mẵng không khổ nhưng vẫn nhớ mẹ của con Hem. Già rồi, chỉ muốn sống sum vầy với con cái. Thế nhưng tục lệ của cha ông thì không thể làm khác được!”.

 

Những đứa trẻ mồ côi

 

Anh Đặng Công Khanh, Phó Chủ tịch xã La Ngâu, nói: “Nhiều năm công tác tại địa phương này, điều tôi day dứt chính là nhiều đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ trong khi người cha vẫn còn sống”.

Anh dẫn tôi đến nhà chị K’Thị Mẫm. Chị ốm yếu và xanh xao, tưởng tuổi ngoài 60. Ít ai ngờ năm nay chị chưa quá 50 tuổi. Năm ngoái chị có đứa em bị bệnh nặng và qua đời. Em rể là Hoàng Văn Thỉnh (lúc đó mới 22 tuổi) phải trở về với bà con của mình ở tỉnh Lâm Đồng, để lại cho chị đứa con gái tên Bờ Đam Nhã mới ba tháng tuổi. Vợ chồng chị Mẫm phải nuôi tám đứa con trong điều kiện nghèo khổ. Nuôi thêm cháu, chị vẫn phải dành tiền mua sữa cho cháu uống thay sữa mẹ.

 

“Hồi mẹ của con Bờ Đam Nhã chết, nhà tui còn một đứa em gái 15 tuổi. Nó không chịu bắt thằng Thỉnh làm chồng nên thằng Thỉnh phải về nhà ở Lâm Đồng” - chị Mẫm nói. Nhìn ngôi nhà tềnh toàng, rách nát của vợ chồng chị Mẫm, đồng thời nghe kể là hằng ngày cháu Bờ Đam Nhã dù mới bảy tuổi nhưng vẫn vào rừng bẻ măng phụ vào bữa ăn của gia đình, tôi không khỏi chạnh lòng. Trường hợp của cháu Bờ Đam Nhã chỉ là một trong nhiều trường hợp mồ côi mẹ ở xã La Ngâu không được quyền ở với cha.

                                                                                                  theo Vietnamnet
Phản hồi
Thêm mới
Tên bạn:
Email:
 
Tiêu đề: