Một công trình khoa học của Bộ Công an nhận giải thưởng VIFOTEC
Thứ 5, 11 Tháng 6 2009 23:49

Đầu xuân Kỷ Sửu 2009, một tin vui đến với đội ngũ những cán bộ làm công tác nghiên cứu khoa học của lực lượng Công an. Đó là công trình khoa học “Hệ thống phần mềm nhận dạng vân tay tự động @FRIS” của nhóm nghiên cứu thuộc Phòng Thí nghiệm mô phỏng và tích hợp hệ thống Tổng cục Kỹ thuật Bộ Công an được vinh dự nhận Giải thưởng Sáng tạo Khoa học - Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) 2008.

Đại tá, TS Nguyễn Ngọc Kỷ - Trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết, không chỉ còn ở trong phòng thí nghiệm, công trình khoa học này đã được áp dụng có hiệu quả tại Công an TP Hà Nội suốt hơn 3 năm qua trong tra cứu dấu vết vân tay hiện trường phục vụ công tác điều tra tội phạm…

@FRIS của Công an Việt Nam

Đúng như tên gọi, “Phần mềm nhận dạng vân tay tự động @FRIS” là hệ thống dùng để tự động hóa các tàng thư căn cước công dân, căn cước can phạm và tra cứu dấu vết vân tay hiện trường phục vụ công tác quản lý hành chính và điều tra tội phạm.

Nếu theo cách truyền thống, để so sánh dấu vân tay lưu trữ trong tàng thư can phạm và dấu vân tay thu được ở hiện trường vụ án, người sĩ quan cảnh sát phải dùng kính lúp, đối chiếu tỉ mẩn từng đường vân. Nhưng khi áp dụng công nghệ nhận dạng vân tay tự động thì máy tính sẽ tự động hóa hầu hết các công đoạn thủ công đó. Ở hầu hết các nước phát triển, phương pháp nhận dạng vân tay bằng... kính lúp đã không còn mà thay thế cho phương pháp thủ công đó chính là công nghệ nhận dạng vân tay tự động, nghĩa là máy tính sẽ thay thế con người trong hầu hết các công đoạn. Phần lớn các công việc phân loại, sắp xếp, xác minh căn cước và tra cứu dấu vết hiện trường đều do máy làm với tốc độ nhanh đến bất ngờ. Cùng một công đoạn, nếu người làm bằng phương pháp thủ công, thời gian tiêu phí tính bằng giờ, thậm chí bằng ngày thì khi tự động hóa bằng máy, thời gian không còn tính bằng phút mà bằng... giây.

Ở Việt Nam do chưa nghiên cứu được công nghệ nhận dạng vân tay tự động như của nước ngoài nên năm 1996, để phục vụ cho công tác nghiệp vụ, Bộ Công an đã phải nhập hệ thống nhận dạng vân tay Morpho VAFIS của Pháp. VAFIS đã được triển khai tại Cục Hồ sơ nghiệp vụ cảnh sát và đã góp phần khám phá thành công nhiều vụ án. Tuy nhiên, do sử dụng công nghệ của nước ngoài nên chúng ta bị động trong việc bảo trì, nâng cấp cũng như trong nhiều vấn đề khác.

Vì thế, để tạo thế chủ động công nghệ, đặc biệt là những lĩnh vực công nghệ mang tính đặc thù nghiệp vụ công an, lãnh đạo Bộ đã chủ trương và tạo điều kiện cho các cán bộ khoa học trong ngành tự tổ chức nghiên cứu và xây dựng sản phẩm nhận dạng vân tay. Nhiệm vụ được giao cho một nhóm sĩ quan công an thuộc Phòng Thí nghiệm mô phỏng và tích hợp hệ thống thuộc Tổng cục Kỹ thuật thực hiện. Công trình khoa học mang tên @FRIS đã hình thành từ đây, kết tinh từ bao nhiêu giọt mồ hôi đã đổ xuống của các cán bộ khoa học trong nhóm nghiên cứu.

Đại tá, TS Nguyễn Ngọc Kỷ và các cộng sự rất tự hào về @FRIS bởi đây là sản phẩm nội lực do chính các sĩ quan công an tự nghiên cứu, phát triển; một sản phẩm hoàn toàn “made in Vietnam”.

Tháng 8/2006, khi nghiệm thu đề tài, Hội đồng khoa học  cũng đánh giá cao sản phẩm @FRIS: “@FRIS là một sản phẩm nội lực do cán bộ trong ngành tự nghiên cứu phát triển, đáp ứng được các tiêu chí cơ bản của một hệ nhận dạng vân tay tự động, có giá trị về mặt khoa học cũng như ứng dụng thực tiễn phục vụ công tác nghiệp vụ của lực lượng Công an. Sản phẩm nếu được đưa vào ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn sẽ có ý nghĩa nâng cao tính chủ động công nghệ, thúc đẩy nhanh hơn tiến độ triển khai các dự án và tiết kiệm kinh phí cho Nhà nước” (trích đánh giá của Hội đồng khoa học đánh giá thẩm định sản phẩm ngày 11/8/2006).

Những ứng dụng hiệu quả trong điều tra tội phạm

Sau khi sản phẩm được hoàn thành, đầu năm 2005, được sự đồng ý của lãnh đạo Tổng cục Kỹ thuật và Ban giám đốc CATP Hà Nội, C@FRIS bắt đầu được triển khai thử nghiệm tại Phòng Hồ sơ nghiệp vụ cảnh sát  (PC27) Công an TP Hà Nội. Bắt đầu từ ngày 10/6/2005, toàn bộ các yêu cầu xác minh căn cước, trích lục tiền án tiền sự và tra cứu dấu vết hiện trường của tất cả các đơn vị thuộc Công an Hà Nội đều được khai thác trên hệ thống nhận dạng vân tay tự động @FRIS”.

Các cán bộ hồ sơ đều nhận thấy hệ thống nhận dạng tự động này đã trợ giúp đắc lực cho công việc chuyên môn của họ vì tra cứu bằng @FRIS  rất nhanh, nhanh gấp khoảng 20 lần tra cứu thủ công. Tốc độ tra cứu vân tay 10 ngón của một đối tượng chỉ mất khoảng 30 giây. Trong khi đó nếu tra cứu bằng phương pháp thủ công, tức là dùng kính lúp để soi vân tay thì phải mất ít nhất là 10 phút. 

Đợt Hội nghị cấp cao APEC, để phục vụ công tác an ninh, Công an Hà Nội phải xác minh danh tính tới 1.042 trường hợp nhưng nhờ tra cứu trên hệ thống @FRIS nên chỉ sau 14 tiếng là ra kết quả. Trong khi đó, nếu dùng kính lúp thì phải mất khoảng 1 tuần mới có thể hoàn thành. 

Còn trong một vụ án khác được coi là kỷ lục về tra cứu dấu vết vân tay hiện trường, Công an Hà Nội đã phải sàng lọc tới 1.500 chỉ bản để có kết luận cho... 5 dấu vết thu được ở hiện trường. Nếu không có @FRIS thì việc này sẽ trở nên vô cùng khó khăn bởi lượng sàng lọc quá lớn nhưng do tra cứu trên hệ thống tự động nên công việc đã hoàn thành một cách nhanh chóng, phục vụ kịp thời cho Ban chuyên án tiến hành điều tra.

Nhưng, tra cứu nhanh chỉ là một trong những ưu điểm của hệ thống @FRIS. Khi có án xảy ra, nếu dùng phương pháp tra cứu vân tay thủ công thì chỉ có thể đối chiếu được dấu vân tay thu tại hiện trường với dấu vân tay của số đối tượng hiềm nghi do cơ quan điều tra cung cấp. Nếu không trùng thì thôi, đành phải bó tay. Nhưng khi áp dụng hệ thống @FRIS thì dấu vân tay thu được tại hiện trường có thể đối chiếu được với hàng vạn đối tượng đã được lưu trong cơ sở dữ liệu.

Hiện tại, Công an Hà Nội đã lưu trong cơ sở dữ liệu 268 nghìn chỉ bản vân tay 10 ngón và 244 nghìn chỉ bản vân lòng bàn tay của số đối tượng nổi, nghĩa là số đối tượng có khả năng phạm tội cao. Thế cho nên, diện đối chiếu rộng hơn, tất nhiên kết quả truy tìm sẽ khả quan hơn.

Vụ tìm ra “người dơi” Nguyễn Văn Duy là một ví dụ. Vào năm 2007, trên địa bàn quận Tây Hồ, trong khoảng chưa đầy 1 tháng liên tiếp xảy ra hai vụ trộm tài sản của người  nước ngoài với giá trị lớn. Lợi dụng lúc chủ nhà đi vắng, đối tượng đã đột nhập vào các biệt thự của người nước ngoài thuê trên đường Âu Cơ bằng lối tum.

Cơ quan điều tra nhận định, nhiều khả năng cả 2 vụ trộm này là do cùng một thủ phạm gây ra và đối tượng gây án phải là một kẻ rất giỏi leo trèo. Tuy nhiên, đối tượng đó là ai, ở đâu thì vẫn là một câu hỏi khó bởi dấu vết thu được ở hiện trường rất ít, chỉ vẻn vẹn có mấy đường vân tay ở nơi cánh tủ nhưng lại có những đoạn bị mờ. Ấy thế mà, tra cứu trên hệ thống @FRIS 2 dấu vết vân tay ngón trỏ trái và ngón trỏ phải, chỉ sau 2 ngày đã tìm ra đó là vân tay của đối tượng Nguyễn Văn Duy.

Duy vốn quê ở thôn Phao Sơn, thị trấn Phả Lại, Hải Dương nhưng bỏ nhà lên Hà Nội lang thang, trộm cắp từ nhỏ. Sau nhiều lần phạm pháp nhưng do còn ở tuổi vị thành niên nên Duy bị đưa đi Trường Giáo dưỡng số 1 Ninh Bình. Ra trường, không chịu về quê, Duy lại ngựa quen đường cũ, sống vật vờ ở Hà Nội sống bằng nghề trộm cắp. Do đã nhiều lần vi phạm pháp luật, Duy là 1 trong số gần 3 vạn đối tượng “nổi” có vân tay lưu trữ trong cơ sở dữ liệu của Công an Hà Nội. Vì thế, khi tra cứu trên hệ thống tự động là tìm thấy ngay.

Hơn thế, trong trường hợp đường vân tay có những đoạn bị mờ như vụ án này nếu tra cứu thủ công thì sẽ rất khó nhưng tra cứu trên hệ thống tự động thì máy vẫn tìm được. Công an Hà Nội đã thường xuyên tiến hành đưa vào máy những dạng vân tay mờ nhòe khó xác định khi phân loại thủ công. Qua so sánh vân tay trên máy thấy hình ảnh vân tay hiện lên rất rõ nét giúp cho việc phân loại vân tay chính xác hơn.

Giải thưởng Sáng tạo Khoa học - Công nghệ Việt Nam do Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì và phối hợp tổ chức với các cơ quan sáng lập Quỹ VIFOTEC. Giải thưởng Sáng tạo Khoa học - Công nghệ Việt Nam năm 2008 được xét trao tặng cho các tác giả có những công trình khoa học công nghệ có giá trị khoa học - kinh tế - xã hội lớn, đang được thực hiện tại Việt Nam nhằm khuyến khích nghiên cứu, áp dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất và đời sống và nhằm công nhận sự đóng góp nổi bật của các nhà khoa học, công nghệ. Năm 2008 có 35 công trình được nhận giải thưởng. Dự kiến lễ trao giải sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 4/2009 tại Hà Nội

Theo thống kê mới nhất của Công an Hà Nội, kể từ khi chạy chương trình @FRIS đến nay, đã tra cứu 80 nghìn yêu cầu trên hệ thống này. Riêng đối với công tác tra cứu dấu vết vân tay hiện trường, trong số 351 dấu vết vân tay hiện trường thu được trong 220 vụ án trộm cắp, giết người, cướp tài sản, qua tra cứu đã phát hiện được đối tượng gây án của 30 vụ.

Là đơn vị ứng dụng công trình khoa học này, CATP Hà Nội đánh giá phần mềm @FRIS đã phục vụ công tác tra cứu có hiệu quả, tiện dụng, độ chính xác cao, có thể ứng dụng thực tế trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Và, như vậy có nghĩa là không chỉ để trong phòng thí nghiệm như nhiều công trình khoa học khác, @FRIS đã có những ứng dụng thiết thực trong thực tế đấu tranh phòng chống tội phạm.

Đây là một trong những lý do khiến cho công trình khoa học này được trao Giải thưởng sáng tạo khoa học – công nghệ Việt Nam 2008. Tổng cục Kỹ thuật Bộ Công an cũng rất vinh dự, tự hào khi năm đầu tiên mang công trình khoa học đi dự thi đã được ngay giải thưởng. Điều này cũng là một minh chứng thuyết phục về trình độ và khả năng sáng tạo của những người làm công tác nghiên cứu khoa học trong lực lượng Công an.

                                                                                                      Theo CAND.com


Phản hồi
Thêm mới
Tên bạn:
Email:
 
Tiêu đề: